مقام امام زمان علیه السلام در وادی السلام
فهرست
توضیح مختصر
در وادی‌السلام مکانی به اسم مقام امام‌زمان علیه‌السلام وجود دارد که عده‌ای از علما، مثل مرحوم سید بحرالعلوم، آیت‌الله بهجت و… صحت انتساب این مکان به امام‌زمان علیه‌السلام را پذیرفتند. مکان فعلی این مقام (در سال ۱۴۰۵ شمسی) بسیار کوچک است و یک اتاق مقام امام‌زمان علیه‌السلام و اتاق دیگر مقام امام صادق علیه‌السلام است. فاصلۀ پیاده از حرم امیرالمؤمنین علیه‌السلام تا مقام در حدود ۱۵ – ۲۰ دقیقه است.
در کتاب «تاریخ مقام الامام المهدی علیه لاسلام فی وادی السلام» تحقیق کامل و مفصلی در مورد صحت انتساب این مکان به امام صادق و امام زمان علیهماالسلام کرده است.
انتساب مقام
في الجانب الغربي من البلدة [أي نجف] بنية تعرف الآن بمقام الإمام المهدي عجّل الله فرجه، و بهذه النسبة أصبحت مقّدسة عند أغلب الناس، و يقصدها المجاورون و الزائرون الذين يردون الزيارة الامام علي عليه السلام.
و الذي نعلمه أنّ في النجف موضع منبر القائم عجّل الله فرجه كما ورد مأثوراً عن صادق أهل البيت عليهم السلام أنّه حينما جاء زائراً مرقد جدّه أمير المؤمنين عليه السلام، نزل فصلّى ركعتين، ثمّ تنحّى و صلّى ركعتين، ثمّ تنحّى و صلّى ركعتين، فسُئِلَ عليه السلام عن الأماكن الثلاث التي صلّى بها، فقال: «الأوّل موضع قبر أمير المؤمنين عليه السلام، و الثاني موضع رأس الحسين عليه السلام، و الثالث موضع منبر القائم عجّل الله فرجه».
فهذا الحديث يزيدنا بياناً بأنّ لصاحب الأمر عجّل الله فرجه مقاماً في النجف، و أمّا إن الموضع الذي صلّى فيه الإمام هو هذا المقام المعروف الآن، فليس لدينا ما يثبته. و يصحّح الاعتماد عليه سوى أنّ الإمام العلّامة الحجّة الخبير المتتبّع السيّد محمّد مهدي بحر العلوم رحمه الله شاد في المحل نفسه عمارة فخمة و أقام عليها قبة من الجصّ و الحجارة، و لم تزل تلك القبة إلى سنة ١٣١٠ قائمة، ثمّ إنّ السيّد النبيل محمد خان هدم تلك البنية و بناها على شكلها الحاضر، و بني القبة بالحجر القاشي الأزرق.
و يوجد في المكان نفسه حجر منقوش عليه زيارة الامام الحجة عجّل الله فرجه مؤرخة سنة ١٢٠٠ ه و فيه ما نصّه: «حرّره الآثم الجاني قاسم بن المرحوم السيّد احمد الفحام الحسيني في ٩ شهر شعبان سنة ۱۲۰۰ ه». و لا شكّ أنّ هذه الكتابة مع عمارة العلّامة السيّد بحر العلوم رحمه الله هي من الامارات القوية التي يصلح للمؤرخ أن يركن اليها و يعتمد عليها.
و في ديوان العلّامة السيّد نصر الله الحايري بيتان ذكر أنّه كتبها على مقام الحجة عليه السلام في النجف الأشرف، هما:
أ يا صاحب العصر، إنّ العدى **** أرونا الكواكب بالظلم ظهرا
فأطلع لنا فجر سيف به **** نجلي ظلام العنا المكفهرا.
ترجمه
در سمت غربی شهر نجف بنایی است که امروزه به مقام امام مهدی علیه‌السلام شناخته می‌شود، و به همین سبب نزد بیشتر مردم مقدّس شمرده می‌شود، و زائران و مجاورانی که به زیارت امام علی علیه‌السلام می‌آیند، به آنجا نیز می‌روند.
آنچه می‌دانیم این است که در نجف محلّ منبر قائم عجّل‌الله‌فرجه وجود دارد، چنان‌که از امام صادق علیه‌السلام روایت شده است که چون به زیارت مرقد جدّ خود امیرمؤمنان علیه‌السلام آمد، دو رکعت نماز گزارد، سپس به کناری رفت و دو رکعت دیگر خواند، بار دیگر به کناری رفت و دو رکعت دیگر خواند. از ایشان دربارهٔ سه مکانی که در آن نماز خواندند سؤال شد، فرمودند: «اوّل محلّ قبر امیرمؤمنان علیه‌السلام، دوّم محلّ سر مبارک امام حسین علیه‌السلام، و سوّم، محلّ منبر قائم عجّل‌الله‌فرجه است».
این حدیث بر ما آشکارتر می‌سازد که برای صاحب‌الامر عجّل‌الله‌فرجه در نجف مقامی است، امّا اینکه آن مکانِ نمازِ امام، همین مقامِ معروفِ امروزی باشد، دلیلی برای اثبات آن نداریم و نمی‌توان بدان استناد کرد؛ جز اینکه علاّمهٔ خبرهٔ متتبّع، سیّد محمدمهدی بحرالعلوم رحمه‌الله، در همان محل بنایی باشکوه ساخت و گنبدی از گچ و سنگ بر آن برافراشت، و آن گنبد تا سال ۱۳۱۰ هـ.ق پابرجا بود. سپس سیّد نبیل، محمّد خان، آن بنا را ویران کرد و آن را به شکل کنونی‌اش بازسازی کرد، و گنبد را با کاشی سنگیِ آبی ساخت.
در همان مکان سنگی وجود دارد که زیارت امام حجّت عجّل‌الله‌فرجه بر آن حکاکی شده و تاریخ سال ۱۲۰۰ هـ.ق را دارد و در آن چنین آمده است: «نگاشته شد به دست گناهکارِ بزهکار، قاسم بن مرحوم سیّد احمد فحّام حسینی، در ۹ شعبان سال ۱۲۰۰ هجری». بی‌تردید این کتیبه همراه با بنای علاّمهٔ سیّد بحرالعلوم رحمه‌الله از نشانه‌های قوی‌ای است که تاریخ‌نویس می‌تواند بدان تکیه و اعتماد کند.
و در دیوان علاّمهٔ سیّد نصرالله حائری دو بیت شعر است که نقل شده آن را بر مقام امام‌زمان علیه‌السلام در نجف اشرف نوشته است:
ای صاحب‌زمان، دشمنان **** در روز روشن، ستارگان (سختی‌ها و تیرگی‌ها) را به ما نشان دادند (کار را بر ما چنان سخت کردند که در روز روشن، ستاره دیدیم)
پس طلوع کن برای ما، سپیده‌دمِ شمشیری که **** با آن، تیرگیِ انبوهِ رنج‌ها و سختی‌ها را بزداییم.
منبع
کتاب ماضی النجف و حاضرها آل محبوبه (دار الاضواء)، ج۱، ص۹۵.
جریان نمازخواندن امام صادق علیه‌السلام در این کتب آمده: کامل الزیارات (مطبعة المرتضویة)، ص۳۴، باب۹، ح۵؛ تهذیب الاحکام (دار الکتب الاسلامیة)، ج۶، ص۳۴، ح۷۱؛ دلائل الامامة (نشر بنیاد بعثت)، ص۴۵۹، ح۴۳۹.
برای دیدن منبع شعر به کتاب تاریخ مقام الامام المهدی علیه لاسلام فی وادی السلام (نشر بقیة العترة)، ص۶۹ رجوع شود.
کلام آیت‌الله بهجت رحمه‌الله
«[افراد] به محل‌هایی که منسوب به حضرت عجل‌الله‌فرجه است، زیاد مشرف می‌شوند، اما اکثراً نمی‌دانند چه باید بخواهند. حضرت عجل‌الله‌فرجه همه‌جا را می‌بیند، اما به بعضی امکنه عنایت مخصوصی دارد؛ مثل مقام حضرت مهدی عجل‌الله‌فرجه در نجف اشرف که یک اتاق بیش نیست؛ اما در این اتاق چه روحانیتی محسوس است! اتاق مخیّم (خیمه‌گاه) حضرت سیدالشهدا علیه‌السلام در کربلا نیز چنین است».
منبع: کتاب حضرت حجت عجل‌الله‌فرجه آیت‌الله بهجت رحمه‌الله، ص۲۹۲.
نظرات