متن کتاب

رَأَيْنَا فِي بَعْضِ اَلْكُتُبِ اَلْقَدِيمَةِ رِوَايَةً فِي كَيْفِيَّةِ شَهَادَتِهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَوْرَدْنَا مِنْهُ شَيْئاً مِمَّا يُنَاسِبُ كِتَابَنَا هَذَا عَلَى وَجْهِ اَلاِخْتِصَارِ قَالَ‌: رَوَى أَبُو اَلْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ اَلْبَكْرِيُّ‌ عَنْ لُوطِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَشْيَاخِهِ وَ أَسْلاَفِهِ‌ قَالُوا: …

وَ قَالَ [أميرالمؤمنين عليه السلام لأمّ كلثوم عليها السلام في ليلة التي استشهد فيها]: «يَا بُنَيَّةِ، إِذَا قَرُبَ وَقْتُ اَلْأَذَانِ فَأَعْلِمِينِي»… قَالَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ‌: فَجَعَلْتُ أَرْقُبُ وَقْتَ اَلْأَذَانِ، فَلَمَّا لاَحَ اَلْوَقْتُ أَتَيْتُهُ وَ مَعِي إِنَاءٌ فِيهِ مَاءٌ، ثُمَّ أَيْقَظْتُهُ فَأَسْبَغَ اَلْوُضُوءَ وَ قَامَ وَ لَبِسَ ثِيَابَهُ وَ فَتَحَ بَابَهُ، ثُمَّ نَزَلَ إِلَى اَلدَّارِ وَ كَانَ فِي اَلدَّارِ إِوَزٌّ قَدْ أُهْدِيَ إِلَى أَخِي اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ‌، فَلَمَّا نَزَلَ خَرَجْنَ وَرَاءَهُ وَ رَفْرَفْنَ وَ صِحْنَ فِي وَجْهِهِ وَ كَانَ قَبْلَ تِلْكَ اَللَّيْلَةِ لَمْ يَصِحْنَ، فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: «لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ! صَوَارِخُ تَتْبَعُهَا نَوَائِحُ وَ فِي غَدَاةِ غَدٍ يَظْهَرُ اَلْقَضَاءُ»! فَقُلْتُ لَهُ: «يَا أَبَاهْ، هَكَذَا تَتَطَيَّرُ»!

فَقَالَ: «يَا بُنَيَّةِ، مَا مِنَّا أَهْلَ اَلْبَيْتِ‌ مَنْ يَتَطَيَّرُ وَ لاَ يُتَطَيَّرُ بِهِ، وَ لَكِنْ قَوْلٌ جَرَى عَلَى لِسَانِي». ثُمَّ قَالَ: «يَا بُنَيَّةِ، بِحَقِّي عَلَيْكِ إِلاَّ مَا أَطْلَقْتِيهِ؛ فَقَدْ حَبَسْتِ مَا لَيْسَ لَهُ لِسَانٌ وَ لاَ يَقْدِرُ عَلَى اَلْكَلاَمِ، إِذَا جَاعَ أَوْ عَطِشَ فَأَطْعِمِيهِ وَ اِسْقِيهِ وَ إِلاَّ خَلِّي سَبِيلَهُ يَأْكُلْ مِنْ حَشَائِشِ اَلْأَرْضِ». فَلَمَّا وَصَلَ إِلَى اَلْبَابِ فَعَالَجَهُ لِيَفْتَحَهُ فَتَعَلَّقَ اَلْبَابُ بِمِئْزَرِهِ فَانْحَلَّ مِئْزَرُهُ حَتَّى سَقَطَ فَأَخَذَهُ وَ شَدَّهُ …

قَالَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ‌: فَجِئْتُ إِلَى أَخِي اَلْحَسَنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ‌ فَقُلْتُ: «يَا أَخِي، قَدْ كَانَ مِنْ أَمْرِ أَبِيكِ اَللَّيْلَةَ كَذَا وَ كَذَا وَ هُوَ قَدْ خَرَجَ فِي هَذَا اَللَّيْلِ اَلْغَلَسَ فَالْحَقْهُ». فَقَامَ اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ‌ وَ تَبِعَهُ فَلَحِقَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ اَلْجَامِعَ، فَقَالَ: «يَا أَبَاهْ مَا أَخْرَجَكَ فِي هَذِهِ اَلسَّاعَةِ وَ قَدْ بَقِيَ مِنَ اَللَّيْلِ ثُلُثُهُ»؟ فَقَالَ: «يَا حَبِيبِي وَ يَا قُرَّةَ عَيْنِي، خَرَجَتْ لِرُؤْيَا رَأَيْتُهَا فِي هَذِهِ اَللَّيْلَةِ أَهَالَتْنِي وَ أَزْعَجَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي». فَقَالَ لَهُ: «خَيْراً رَأَيْتَ وَ خَيْراً يَكُونُ، فَقَصَّهَا عَلَيَّ».

فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: «يَا بُنَيَّ، رَأَيْتُ كَأَنَّ جَبْرَئِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ‌ قَدْ نَزَلَ عَنِ اَلسَّمَاءِ عَلَى جَبَلِ أَبِي قُبَيْسٍ‌ فَتَنَاوَلَ مِنْهُ حَجَرَيْنِ وَ مَضَى بِهِمَا إِلَى اَلْكَعْبَةِ‌ وَ تَرَكَهُمَا عَلَى ظَهْرِهَا وَ ضَرَبَ أَحَدَهُمَا عَلَى اَلْآخَرِ فَصَارَتْ كَالرَّمِيمِ، ثُمَّ ذَرَّهُمَا فِي اَلرِّيحِ فَمَا بَقِيَ بِمَكَّةَ‌ وَ لاَ بِالْمَدِينَةِ‌ بَيْتٌ إِلاَّ وَ دَخَلَهُ مِنْ ذَلِكَ اَلرَّمَادِ». فَقَالَ لَهُ: «يَا أَبَتِ وَ مَا تَأْوِيلُهَا»؟ فَقَالَ: «يَا بُنَيَّ، إِنْ صَدَقَتْ رُؤْيَايَ، فَإِنَّ أَبَاكَ مَقْتُولٌ وَ لاَ يَبْقَى بِمَكَّةَ‌ حِينَئِذٍ وَ لاَ بِالْمَدِينَةِ بَيْتٌ إِلاَّ وَ يَدْخُلُهُ مِنْ ذَلِكَ غَمٌّ وَ مُصِيبَةٌ مِنْ أَجْلِي». …

ترجمه

در برخی از کتاب‌های کهن روایت شده:

امیرالمؤمنین علیه‌السلام در شبِ شهادتشان به امّ‌کلثوم علیهاالسلام فرمودند: «دخترم، هرگاه وقت اذان صبح نزدیک شد، مرا خبر کن». … امّ‌کلثوم می‌گوید: پس من منتظر وقت اذان ماندم. هنگامی که وقت نزدیک شد، نزد او رفتم و ظرفی آب همراه داشتم. سپس او را بیدار کردم، وضوی کامل ساخت، برخاست و لباس‌هایش را پوشید و درِ اتاقش را گشود. آنگاه به حیاط پایین آمد. در حیاط، غازهایی بودند که به برادرم حسین علیه‌السلام هدیه شده بودند. همین که پایین آمد، غازها به دنبال او بیرون آمدند و بال‌بال زدند و در برابرش صدا کردند؛ درحالی‌که تا پیش از آن شب چنین نمی‌کردند.

امام علیه‌السلام فرمودند: «لا اله الا الله! صداکنندگانی که نوحه‌گران در پی آنان‌اند، و سپیده‌دم فردا حکمِ قضاوقدر آشکار خواهد شد»! من به او گفتم: «پدر جان، چرا چنین فال بد می‌زنی»؟ فرمود: «دخترم، هیچ‌یک از ما اهل‌بیت نه فال بد می‌زنیم و نه برای ما فال بد می‌زنند؛ اما سخنی بود که بر زبانم جاری شد». سپس فرمود: «دخترم، تو را به حقّی که بر گردنت دارم، این پرنده را آزاد کن؛ زیرا تو چیزی را در بند کرده‌ای که زبان ندارد و توان سخن‌گفتن ندارد. اگر گرسنه یا تشنه شد، به او غذا و آب بده؛ وگرنه رهایش کن تا از گیاهان زمین بخورد».

هنگامی که به در رسید، خواست آن را باز کند؛ درِ خانه به ازارش گیر کرد و ازارش باز شد و افتاد. آن را برداشت و محکم بست…

امّ‌کلثوم می‌گوید: نزد برادرم حسن علیه‌السلام رفتم و گفتم: «ای برادر، امشب از پدر تو چنین‌وچنان رخ داد، و در این شبِ تاریک بیرون رفته است؛ به او برس». حسن بن علی علیه‌السلام برخاست و به دنبال او رفت و پیش از آنکه وارد مسجد شود، به او رسید. عرض کرد: «پدر جان، چه چیزی تو را در این ساعت بیرون آورده است، درحالی‌که هنوز یک‌سوم شب باقی مانده»؟ فرمود: «فرزند عزیزم و نور چشمم، برای خوابی بیرون آمده‌ام که امشب دیدم؛ مرا هراسان، مضطرب و بی‌قرار کرد». امام حسن علیه‌السلام فرمود: «خیر دیده‌ای و خیر خواهد شد؛ آن را برای من بازگو کن».

امام علی علیه‌السلام فرمودند: «پسرم، گویا دیدم که جبرئیل علیه‌السلام از آسمان بر کوه ابوقبیس فرود آمد و دو سنگ از آن برداشت و به‌سوی کعبه رفت و آن دو سنگ را بر پشت کعبه گذاشت. سپس یکی از سنگ‌ها را بر دیگری کوبید تا مانند خاکستر شدند، آنگاه آن‌ها را در هوا پراکند؛ پس هیچ خانه‌ای در مکه و مدینه نماند مگر اینکه مقداری از آن خاکستر وارد آن خانه شد».

امام حسن علیه‌السلام پرسیدند: «پدرم، تأویل (تعبیر) این خواب چیست»؟ امام علی علیه‌السلام فرمودند: «پسرم، اگر خواب من راست باشد، پدرت کشته خواهد شد و در آن هنگام هیچ خانه‌ای در مکه و مدینه نمی‌ماند مگر اینکه از جهت من اندوه و مصیبتی به آن وارد می‌شود». …

منبع

بحارالانوار (دار احیاء التراث العربی)، ج۴۲، ص۲۵۹ و ۲۷۸.