متن کتاب

دکتر «جان ویشارد» پزشکی آمریکایی بود که در سال ۱۸۹۱ میلادی در ظاهر برای طبابت ولی با هدف ترویج مسیحیت وارد منطقۀ کردستان ایران شد. وی حدود سه سال بعد (۱۸۹۳م) برای افتتاح بیمارستانی آمریکایی که در تهران ساخته شده بود به این شهر سفر کرد و تا سال ۱۹۱۰ میلادی در آنجا ماند و به انجام امور پزشکی و تدریس پرداخت. وی در همین سال به آمریکا بازگشت.

دکتر جان ویشارد می‌نویسد: «محرم ماه عزاداری است و تقریباً تمام طبقات در آن شرکت دارند و به یادبود شهادت امام حسین مراسمی انجام می‌شود. تمامی مردم از شاه و گدا، نه اینکه فقط یک نوار ساده بر یقۀ لباس یا کلاه خود بزنند، بلکه کلّاً سیاه می‌پوشند. آنان که توانایی دارند بدون اعتنا به گرمی هوا سرتاپا مشکی‌پوش می‌شوند، حتی کودکانی که در خیابان‌ها برای حسین و حسن نوحه‌خوانی می‌کنند، اغلب لباس تیره بر تن دارند.

پرچم‌های سیاه کوچک بر سر در خانه‌ها به منزله دعوتی است از عابران برای شرکت در مراسم مذهبی و دعاهایی که در آن خانه‌ها برای عموم انجام می‌شود. در این جلسات واعظ قرائت قرآن می‌کند و اشعاری در مدح و خصوصیات اخلاقی شهدا می‌خواند و بعد نصایح و سفارشانی به حضار می‌دهد که معمولاً از جانب آن‌ها با گریه و با آمین گفتن پاسخ می‌شنود».

منبع

تاریخ قیام و مقتل جامع سیدالشهدا علیه‌السلام پیشوایی، ج۲، ص۴۰۴.