متن کتاب

رَوَى عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ سِنَانٍ‌ قَالَ‌: دَخَلْتُ عَلَى سَيِّدِي أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ‌ فِي يَوْمِ عَاشُورَاءَ‌ فَأَلْفَيْتُهُ كَاسِفَ اَللَّوْنِ ظَاهِرَ اَلْحُزْنِ وَ دُمُوعُهُ تَنْحَدِرُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَاللُّؤْلُؤِ اَلْمُتَسَاقِطِ فَقُلْتُ: «يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ‌ مِمَّ بُكَاؤُكَ؟ لاَ أَبْكَى اَللَّهُ عَيْنَيْكَ»!

فَقَالَ لِي: «أَ وَ فِي غَفْلَةٍ أَنْتَ! أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ اَلْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيِّ‌ أُصِيبَ فِي مِثْلِ هَذَا اَلْيَوْمِ»! فَقُلْتُ: «يَا سَيِّدِي فَمَا قَوْلُكَ فِي صَوْمِهِ»؟

فَقَالَ لِي: «صُمْهُ مِنْ غَيْرِ تَبْيِيتٍ وَ أَفْطِرْهُ مِنْ غَيْرِ تَشْمِيتٍ وَ لاَ تَجْعَلْهُ يَوْمَ صَوْمٍ كَمَلاً وَ لْيَكُنْ إِفْطَارُكَ بَعْدَ صَلاَةِ اَلْعَصْرِ بِسَاعَةٍ عَلَى شَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ؛ فَإِنَّهُ فِي مِثْلِ ذَلِكَ اَلْوَقْتِ مِنْ ذَلِكَ اَلْيَوْمِ تَجَلَّتِ اَلْهَيْجَاءُ عَنْ آلِ رَسُولِ اَللَّهِ‌ وَ اِنْكَشَفَتِ اَلْمَلْحَمَةُ عَنْهُمْ وَ فِي اَلْأَرْضِ مِنْهُمْ ثَلاَثُونَ صَرِيعاً فِي مَوَالِيهِمْ، يَعِزُّ عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌ مَصْرَعُهُم وَ لَوْ كَانَ فِي اَلدُّنْيَا يَوْمَئِذٍ حَيّاً لَكَانَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ هُوَ اَلْمُعَزَّى بِهِمْ».

قَالَ: وَ بَكَى أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ‌ حَتَّى اِخْضَلَّتْ لِحْيَتُهُ بِدُمُوعِهِ ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ ذِكْرُهُ لَمَّا خَلَقَ اَلنُّورَ خَلَقَهُ يَوْمَ اَلْجُمُعَةِ‌ فِي تَقْدِيرِهِ فِي أَوَّلِ يَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ‌ وَ خَلَقَ اَلظُّلْمَةَ فِي يَوْمِ اَلْأَرْبِعَاءِ يَوْمِ عَاشُورَاءَ‌ فِي مِثْلِ ذَلِكَ يَعْنِي يَوْمَ اَلْعَاشِرُ مِنْ شَهْرِ اَلْمُحْرِمِ‌ فِي تَقْدِيرِهِ وَ جَعَلَ لِكُلٍّ مِنْهُمَا شِرْعَةً وَ مِنْهَاجاً…».

ترجمه

عبدالله بن سنان روایت کرده است که در روز عاشورا بر آقایم، امام صادق علیه‌السلام وارد شدم، ایشان را رنگ‌پریده و با اندوهی آشکار یافتم و اشک‌هایشان مانند مرواریدِ غلتان از چشمانشان سرازیر بود. عرض کردم: «ای فرزند رسول خدا، گریۀ شما از چیست؟ خداوند چشمانتان را نگریاند»!

ایشان به من فرمودند: «آیا در غفلتی! آیا ندانسته‌ای که حسین بن علی علیه‌السلام در چنین روزی شهید شدند»! عرض کردم: «ای آقای من، نظر شما دربارۀ روزه‌گرفتن در این روز چیست»؟

ایشان به من فرمودند: «آن را بدون نیت روزهِ از شب قبل، امساک کن و بدون شادی و خوشحالی افطار کن، و آن را یک روز روزۀ کامل قرار نده؛ باید افطار تو یک ساعت پس از نماز عصر، با جرعه‌ای از آب باشد؛ زیرا در چنین زمانی از آن روز، جنگ و سختی از خاندان رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله برطرف شد و معرکۀ جنگ از آنان برچیده گشت، و سی نفر از آنان (بنی‌هاشم) به همراه پیروانشان بر زمین افتاده بودند؛ کسانی که افتادن (و شهادت) آنان بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله سخت و ناگوار است، و اگر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله در آن روز در دنیا زنده بودند، خودِ آن حضرت صلی‌الله‌علیه‌وآله تسلیت‌داده‌شده (و صاحب‌عزا) در این مصیبت بودند».

امام صادق علیه‌السلام گریستند تا اینکه محاسن شریفشان به اشک‌هایشان تر شد، سپس فرمودند: «همانا خداوند متعال هنگامی که نور را آفرید، آن را در تقدیر خود در روز جمعه، در نخستین روز از ماه رمضان آفرید، و تاریکی را در روز چهارشنبه، روز عاشورا – یعنی روز دهم از ماه محرم – در تقدیر خود آفرید، و برای هر یک از آن دو، آیین و راهی روشن قرار داد…».

منبع

مصباح المتهجد شیخ طوسی (موسسه فقه الشیعة)، ج۲، ص۷۸۲.