متن کتاب

وَجَدْتُ فِي بَعْضِ اَلْكُتُبِ‌ خَبَراً فِي وَفَاتِهَا عَلَيْهَا السَّلاَمُ فَأَحْبَبْتُ إِيرَادَهُ وَ إِنْ لَمْ آخُذْهُ مِنْ أَصْلٍ يُعَوَّلُ عَلَيْهِ‌ رَوَى وَرَقَةُ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ اَلْأَزْدِيُّ‌ قَالَ‌:…

قَالَتْ [فضّة]: … فَقَالَ عَلِيٌّ‌: وَ اَللَّهِ لَقَدْ أَخَذْتُ فِي أَمْرِهَا وَ غَسَّلْتُهَا فِي قَمِيصِهَا وَ لَمْ أَكْشِفْهُ عَنْهَا فَوَ اَللَّهِ لَقَدْ كَانَتْ مَيْمُونَةً طَاهِرَةً مُطَهَّرَةً.

ثُمَّ حَنَّطْتُهَا مِنْ فَضْلَةِ حَنُوطِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ كَفَّنْتُهَا وَ أَدْرَجْتُهَا فِي أَكْفَانِهَا فَلَمَّا هَمَمْتُ أَنْ أَعْقِدَ اَلرِّدَاءَ نَادَيْتُ: «يَا أُمَّ كُلْثُومٍ، يَا زَيْنَبُ‌، يَا سُكَينَةُ‌، يَا فِضَّةُ‌، يَا حَسَنُ‌، يَا حُسَيْنُ‌، هَلُمُّوا تَزَوَّدُوا مِنْ أُمِّكُمْ فَهَذَا اَلْفِرَاقُ وَ اَللِّقَاءُ فِي اَلْجَنَّةِ».

فَأَقْبَلَ اَلْحَسَنُ‌ وَ اَلْحُسَيْنُ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ‌ وَ هُمَا يُنَادِيَانِ: «وَا حَسْرَتَا! لاَ تَنْطَفِئُ أَبَداً مِنْ فَقْدِ جَدِّنَا مُحَمَّدٍ اَلْمُصْطَفَى وَ أُمِّنَا فَاطِمَةَ اَلزَّهْرَاءِ‌! يَا أُمَّ اَلْحَسَنِ‌ يَا أُمَّ اَلْحُسَيْنِ‌ إِذَا لَقِيتِ جَدَّنَا مُحَمَّداً اَلْمُصْطَفَى فَأَقْرِئِيهِ مِنَّا اَلسَّلاَمَ وَ قُولِي لَهُ إِنَّا قَدْ بَقِينَا بَعْدَكَ يَتِيمَيْنِ فِي دَارِ اَلدُّنْيَا»!

فَقَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ‌: إِنِّي أُشْهِدُ اَللَّهَ أَنَّهَا قَدْ حَنَّتْ وَ أَنَّتْ وَ مَدَّتْ يَدَيْهَا وَ ضَمَّتْهُمَا إِلَى صَدْرِهَا مَلِيّاً وَ إِذَا بِهَاتِفٍ مِنَ اَلسَّمَاءِ يُنَادِي: «يَا أَبَا اَلْحَسَنِ‌ اِرْفَعْهُمَا عَنْهَا فَلَقَدْ أَبْكَيَا وَ اَللَّهِ مَلاَئِكَةَ اَلسَّمَاوَاتِ فَقَدِ اِشْتَاقَ اَلْحَبِيبُ إِلَى اَلْمَحْبُوبِ‌»!

قَالَ: فَرَفَعْتُهُمَا عَنْ صَدْرِهَا وَ جَعَلْتُ أَعْقِدُ اَلرِّدَاءَ وَ أَنَا أُنْشِدُ بِهَذِهِ اَلْأَبْيَاتِ:

«فِرَاقُكِ أَعْظَمُ اَلْأَشْيَاءِ عِنْدِي / وَ فَقْدُكِ فَاطِمُ‌ أَدْهَى اَلثُّكُولِ

سَأَبْكِي حَسْرَةً وَ أَنُوحُ شَجْواً / عَلَى خَلٍّ مَضَى أَسْنَى سَبِيلٍ

أَلاَ يَا عَيْنُ جُودِي وَ أَسْعِدِينِي / فَحُزْنِي دَائِمٌ أَبْكِي خَلِيلِي».

…

ترجمه

در برخی کتاب‌ها روایتی دربارۀ وفات حضرت فاطمه علیهاالسلام یافتم که دوست دارم آن را نقل کنم، هرچند آن را از منبعی که بتوان به آن اعتماد کامل کرد، اخذ نکرده‌ام. ورقه بن عبدالله ازدی روایت کرده است:

… فضّه گفت: … امام علی علیه‌السلام فرمود: به خدا سوگند، خود عهده‌دار کار فاطمه شدم و او را درحالی‌که پیراهن بر تن داشت غسل دادم و جامه را از بدنش کنار نزدم؛ زیرا به خدا سوگند، او بانویی فرخنده، پاک و پاکیزه بود.

سپس او را با باقیماندۀ حَنوط رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله حنوط ساختم و در کفن‌هایش کفن کردم. هنگامی که خواستم پارچۀ رویی کفن را گره بزنم، ندا دادم: «ای ام‌کلثوم، ای زینب، ای سکینه، ای فضّه، ای حسن، ای حسین، بیایید و از مادرتان توشه وداع برگیر‌ید؛ زیرا این، هنگام جدایی است و دیدار بعدی در بهشت خواهد بود».

در این هنگام، حسن و حسین علیهماالسلام آمدند، درحالی‌که فریاد می‌زدند: «وا حسرتا! اندوه ازدست‌دادن جدّمان محمد مصطفی و مادرمان فاطمۀ زهرا هرگز از دل ما خاموش نخواهد شد! ای مادر حسن، ای مادر حسین، هرگاه جدّمان محمد مصطفی را دیدی، سلام ما را به او برسان و بگو که پس از تو در این سرای دنیا، یتیم مانده‌ایم»!

امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: خدا را گواه می‌گیرم که فاطمه ناله‌ای جان‌سوز برآورد، آهی کشید، دستانش را گشود و آن دو کودک را مدتی طولانی در آغوش خود به سینه فشرد. ناگاه ندادهنده‌ای از آسمان ندا داد: «ای ابوالحسن، آن دو را از روی سینۀ او بردار؛ زیرا به خدا سوگند، گریۀ آن دو، فرشتگان آسمان‌ها را نیز به گریه انداخته است، و اینک حبیب مشتاق دیدار محبوب است»!

پس آن دو را از روی سینه‌اش برداشتم و مشغول بستن پارچۀ رویی کفن شدم، درحالی‌که این اشعار را زمزمه می‌کردم:

«جدایی تو، بزرگ‌ترین مصیبت نزد من است / و از دست دادنت، ای فاطمه، سهمگین‌ترین داغ‌هاست

از روی حسرت خواهم گریست و با حزن نوحه خواهم کرد / بر یار وفاداری که بهترین راه را پیمود و رفت

هان ای دیده، اشک خود را فرو ریز و مرا یاری کن / زیرا اندوه من همیشگی است و بر فراق دوست خویش می‌گریم».

…

منبع

بحارالانوار (دار احیاء التراث العربی)، ج۴۳، ص۱۷۴ و ۱۷۹، ح۱۵.