فهرست

• معرفی نویسنده
• معرفی کتاب
• نسخ خطی و تصحیح کتاب
• توضیحات

معرفی نویسنده

حسین بن محمد آل‌عُصفور (درگذشت: ۱۲۱۶ق) از عالمان شیعه در بحرین و از بزرگان اخباری بود و تألیفات فراوانی در زمینه‌های مختلف تاریخی، روایی، تفسیری، کلامی و فقهی داشت. (برای مطالعۀ بیشتر به ویکی‌شیعه رجوع شود)

معرفی کتاب

«نویسنده در این کتاب پس از ستایش خداوند و دعا و ثنا بر بهترین پیامبران و برترین جانشینانش، کتاب خود را با ذکر مقدمه‌ای کوتاه دربارۀ علل نگارش کتاب و سبب نام‌گذاری آن آغاز کرده است. پس از آن، مقتل را با ذکر ابیاتی منظوم و جان‌سوز مزیّن نموده، سپس سخن خود را با ذکر ولادت آن امام همام و بیان بخش‌هایی از زندگی ایشان و به طور خاص ولایت‌عهدی آن حضرت ادامه داده و به دنبال آن، شهادت امام و مسائل مرتبط با آن را مطرح نموده است و در پایان سخن خود را با ذکر ابیاتی زیبا از برخی از شعرای مشهور عرب به سرانجام رسانده است. نویسنده در نقل وقایع به منابع معتبر تکیه کرده است از جمله: کتاب عیون اخبار الرضا علیه‌السلام». (چکیدۀ پایان‌نامه)

مقدمۀ مصنف: «همانا من از بزرگ‌ترین مصیبت‌هایی که به خاندان نبوت و رسالت رسید، مصیبتی را دیدم که بر امام مهربان، آن کسی که به تقدیر و قضای حتمی پروردگار مهربان خشنود بود، یعنی علی بن موسی الرضا علیهماالسلام وارد آمد… دوست داشتم کتابی لطیف و مختصر گرد آورم که شرح و تفصیل آن مصیبت را دربر داشته باشد و برخی از مناقب و مدایح شگفت‌انگیز آن حضرت را نیز به آن بیفزایم؛ تا شیعیان خاصّ علی، آن شیرمردِ پیکارگر، گرد آیند و به این مطالب گوش فرا دهند و در مجالسشان برای آنان خوانده شود، و در میان این مناقب، برخی مراثی و اشعار را قرار دهم… و این کتاب را حجابی نگهبان در برابر آتش جهنم قرار دهم؛ زیرا عمل من اندک است و به گناهان و نافرمانی‌ها آلوده‌ام. ازاین‌رو هیچ عملی ندارم که بر آن تکیه کنم و امور خود را در آمدوشد کارها بر آن استوار سازم، جز نشر مراثی آنان در ساعات شب‌وروز… و آن را «مُثِیرُ الحُزنِ الکامِنِ فی مَقتلِ الإمامِ الثامن؛ برانگیزانندۀ اندوهِ پنهان در شهادت امام هشتم» نامیدم. از خداوند یاری می‌جویم که او بهترین توفیق‌دهنده و بهترین یاور است».¹

نسخ خطی و تصحیح کتاب

این کتاب برای پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، با نام «مثیر الحزن الکامن فی مقتل الثامن» توسط خانم سیده معصومه صنعتی از دانشجویان دانشگاه علوم اسلامی رضوی در سال ۱۴۰۴ تحقیق و تصحیح شده است.

در فنخا، ج۳۵، ص۳۲ تعداد ۲۹ کتاب مصنّف و تک‌نسخۀ کتاب در ج۲۷، ص۹۶۵ معرفی شده است. اما نسخ خطی کتاب:

1. به شمارۀ ۹۹۰۷ در کتابخانۀ آستان قدس: اتمام این نسخه به تاریخ ۱۱ صفر ۱۲۱۱ قمری و در ۱۹ برگ است. در برگ ۱۰ سمت چپ، در حاشیه نوشته که سال ۱۲۶۹ قمری به زیارت امام رضا علیه‌السلام رفته است. باتوجه‌به سال فوت مؤلّف مشخص می‌شد که این نوشتۀ کاتب است. (این نسخه در فنخا معرفی شده)
2. به شمارۀ ۳۸۱ در کتابخانۀ آل عصفور بوشهر.
3. طبق نقل پایان‌نامه، نسخۀ دیگری از این کتاب هم در کتابخانۀ آستان قدس نگهداری می‌شود.

توضیحات

برای دانلود چند صفحه از پایان‌نامه و نسخۀ خطی به کانال‌های فضای مجازی ما رجوع کنید و درصورتی‌که در آنجا پیدا نکردید، به ادمین پیام دهید.

1. «إنّي قد رأيت من أعظم الرزايا التي أصابت أهل بيت النبوّة و الرسالة، المصيبة الواقعة بالإمام العطوف، الراضي بمحتوم القدر و القضاء من الربّ الرؤوف، عليّ بن موسی الرضا عليه السلام… أحببت أن أجمع كتاباً لطيفاً قد اشتمل علی تفصيل تلك المصيبة، و أضمّ إليها بعض المناقب و المدائح العجيبه؛ لتجتمع إلی استماعها خواصّ شيعة عليّ الكرّار و تتلی عليهم في نواديهم، و أجعل فواصل تلك المناقب بعض المراثي و الأشعار… و أجعلها حجاباً واقياً من النار، و ذلك لضعف عملي و تلوّثي بالذنوب و الأوزار، فلا عمل أتّكل عليه و أجعل عليه المدار في الإيراد و الإصدار، سوی نشر مراثيهم آناء الليل و أطراف النهار… و قد سمّيته ب«مثير الحزن الكامن في مقتل الإمام الثامن»، و بالله أستعين؛ إنّه خير موفّق و معين». ↩︎