متن کتاب

… قَالَ اَلْمُفَضَّلُ‌ : «يَا مَوْلاَيَ أَسْأَلُ»؟ قَالَ‌ الصادقُ عليه السلام: «سَلْ يَا مُفَضَّلُ‌». قَالَ‌: «يَا مَوْلاَيَ، مَا تَقُولُ فِي قَوْلِهِ تَعالَی: «وَ إِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ * بِأَيِّ ذَنبٍ قُتِلَتْ» [التكوير: ۸ – ۹]»؟ قَالَ‌: «يَا مُفَضَّلُ‌، تَقُولُ اَلْعَامَّةُ‌ إِنَّهَا فِي كُلِّ جَنِينٍ مِنْ أَوْلاَدِ اَلنَّاسِ يُقْتَلُ مَظْلُوماً»؟ قَالَ اَلْمُفَضَّلُ‌: «نَعَمْ‌ يَا مَوْلاَيَ، هَكَذَا يَقُولُ أَكْثَرُهُمْ».

قَالَ‌: «وَيْلَهُمْ! مِنْ أَيْنَ لَهُمْ هَذِهِ اَلْآيَةُ! هِيَ لَنَا خَاصَّةً فِي اَلْكِتَابِ وَ هِيَ مُحْسِنٌ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌؛ لِأَنَّهُ مِنَّا لَا غَيرَ، فَمَنْ قَالَ غَيرَ هَذا فَكَذِّبُوه، وَ قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى: «قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَىٰ» [الشورى: ۲۳]، وَ إِنَّمَا هِيَ¹ مِنْ أَسْمَاءِ اَلْمَوَدَّةِ، فَمِنْ أَيْنَ لِكُلِّ جَنِينِ مِنْ أَوْلاَدِ اَلنَّاسِ من هَذِهِ الأُمّةِ فِي اَلْمَوَدَّةِ وَ اَلْقُرْبَى غَيْرنَا يَا مُفَضَّلُ‌»؟ …

ترجمه

… مفضل عرض کرد: «ای مولای من، آیا سؤالی بپرسم»؟ امام صادق علیه‌السلام فرمود: «بپرس ای مفضل». مفضل گفت: «ای مولای من، دربارۀ این آیه چه می‌گویید: «و هنگامی که از مودّت پرسیده شود، به کدامین گناه کشته شدند»»؟ [سوره تکویر، آیات ۸ – ۹] امام صادق علیه‌السلام فرمود: «ای مفضل، اهل‌سنت می‌گویند این آیه دربارۀ هر جنینی از فرزندان مردم است که مظلومانه کشته شود»؟ مفضل گفت: «بله ای مولای من، بیشتر آن‌ها چنین می‌گویند».

امام فرمود: «وای بر آن‌ها! این آیه چه ارتباطی با آن‌ها دارد! این آیه مخصوص ما در قرآن و دربارۀ محسن علیه‌السلام است؛ چرا که او از ماست و نه غیر ما، پس هرکس غیر این را بگوید، او را تکذیب کنید. خداوند متعال فرمود: «بگو به‌ازای آن، پاداشی جز دوست‌داشتنِ خویشاوندانم نمی‌خواهم» [سوره شوری، آیه ۲۳] و آن (کلمۀ «الْمَوْءُودَةُ») از نام‌های مودّت است. پس ای مفضل، غیر از ما، چگونه هر جنینی از فرزندان این امّت می‌تواند از مودّت و قُربا بهره‌ای داشته باشد»؟

توضیح

خلاصۀ کلام امام صادق علیه‌السلام این است: در آیۀ سورۀ تکویر کلمۀ «الْمَوْءُودَةُ» آمده و این کلمه با کلمۀ «الْمَوَدَّةَ» در سورۀ شوری هم‌معنا و از آن گرفته شده است. در نتیجه وقتی همه به قطع می‌گویند که کلمۀ «الْمَوَدَّةَ» در مورد اهل‌بیت علیهم‌السلام است، پس کلمۀ «الْمَوْءُودَةُ» هم در مورد اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌شود و شامل باقی مردم نمی‌گردد. پس یکی از مصادیق این آیه حضرت محسن علیه‌السلام است؛ زیرا ایشان از اهل‌بیت علیهم‌السلام است.

اگر در تفسیر البرهان در روایات ذیل این آیه نام افراد دیگری مثل امام حسین علیه‌السلام و شیعیان آمده از این جهت که امام حسین علیه‌السلام یکی از مصادیق قطعی اهل‌بیت علیهم‌السلام است، و شیعیان هم به‌خاطر اینکه «منّا اهل البیت»² هستند، یکی از مصادیق اهل‌بیت می‌شوند.

البته زنده‌به‌گورکردن دختران از گناهان کبیره است، اما طبق این حدیث، این آیه در مورد آن نیست و حدیث هم درصدد نفی گناه کبیره بودن زنده‌به‌گورکردن نیست.

منبع

الهدایة الکبری (دار زین العابدین علیه‌السلام)، ص۶۹۴.

برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید. برای دیدن باقی مطالب این کتاب اینجا را کلیک کنید.

1. ضمیر به کلمۀ «الْمَوْءُودَةُ» در آیۀ سورۀ تکویر برمی‌گردد. ↩︎
2. الکافی (دارالحدیث)، ج۲، ص۵۶۰: «… شِيعَتُنَا مِنَّا، و نَحْنُ مِنْ رَسُولِ الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ و رَسُولُ الله مِنَ الله بِسَبَبٍ‌». … ↩︎