متن کتاب

… كانت زينب بنت عليّ – و هي بالمدينة – تؤلّب النّاس على القيام بأخذ ثأر الحسين. فلمّا قام عبداللّٰه بن الزبير بمكّة، و حمل النّاس على الأخذ بثأر الحسين، و خَلع يزيد، بلغ ذلك أهل المدينة، فخطبت فيهم زينب، و صارت تؤلّبهم على القيام للأخذ بالثأر.

فبلغ ذلك عمرو بن سعيد، فكتب إلى يزيد يعلمه بالخبر. فكتب إليه أن: «فرّق بينها وبينهم». فأمر أن يُنادى عليها بالخروج من المدينة و الإقامة حيث تشاء. فقالت: «قد علم اللّٰه ما صار إلينا، قُتل خيرنا، و انْسَقْنا كما تُساق الأنعام، و حُمِلنا على الأقتاب ، فو اللّٰه لا خرجنا و إن اُهريقت دماؤنا»!

فقالت لها زينب بنت عقيل: «يا ابنة عمّاه، قد صدقنا اللّٰه وعده، و أورثنا الأرض نتبوّأ منها حيث نشاء، فطيبي نفساً، و قرّي عيناً، و سيجزي اللّٰه الظالمين. أ تريدين بعد هذا هواناً! ارحلي إلى بلدٍ آمن». ثمّ اجتمع عليها نساء بني هاشم، و تلطّفن معها في الكلام و واسينها.

… فجهّزها [عمرو بن سعيد] هي و مَن أراد السفر معها من نساء بني هاشم إلى مصر، فقدمتْها لأيّامٍ بقيت من رجب… عن الحسن بن الحسن قال: لمّا خرجت عمّتي زينب من المدينة خرج معها من نساء بني هاشم: فاطمة ابنة عمّي الحسين، و اُختها سكينة.

… لمّا قدمت مصر بعد المصيبة، فتقدّم إليها مَسْلَمة بن مُخَلَّد ، و عبداللّٰه بن الحارث، و أبو عميرة المزني، فعزّاها مسلمة و بكى، فبكت و بكى الحاضرون، و قالت: «هٰذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمٰنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ». [يس: ۵۲] ثمّ احتملها إلى داره بالحمراء، فأقامت به أحد عشر شهراً، و خمسة عشر يوماً…

عن رقيّة بنت عُقبة بن نافع الفِهري تقول: توفّيت زينب بنت عليّ عشيّة يوم الأحد، لخمسة عشر يوماً مضت من رجب، سنة ۶۲ من الهجرة، و شهدتُ جنازتها، و دفنتْ بمخدَعها بدار مسلمة المستجدّة بالحمراء القصوى، حيث بساتين عبداللّٰه بن عبدالرحمن بن عوف الزهري.

ترجمه

… زینب دختر علی علیهماالسلام وقتی در مدینه بود، مردم را برای قیام به منظور خون‌خواهی امام حسین علیه‌السلام تحریک و تشویق می‌کرد. هنگامی که عبدالله بن زبیر در مکه قیام کرد و مردم را به خون‌خواهی امام حسین علیه‌السلام فراخواند و یزید را خلع کرد، این خبر به مردم مدینه رسید. زینب در میان آنان خطبه خواند و آنان را به قیام برای خون‌خواهی تحریک کرد.

این خبر به عمرو بن سعید (والی مدینه) رسید. پس به یزید نامه نوشت و او را از این ماجرا آگاه کرد. یزید در پاسخ نوشت: «میان زینب و اهل مدینه جدایی بینداز». ازاین‌رو دستور داد که به زینب اعلام شود از مدینه خارج شود و هرجا که می‌خواهد اقامت کند. زینب گفت: «خدا می‌داند چه بر سر ما آمده است؛ بهترینِ ما کشته شد و ما را همانند چهارپایان راندند و بر پالان‌ها سوارمان کردند. به خدا سوگند، بیرون نخواهیم رفت، هرچند خون‌هایمان ریخته شود»!

زینب دختر عقیل به او گفت: «ای دختر عمو، خداوند وعده‌اش را دربارۀ ما محقق ساخت و زمین را به ما میراث داد تا هرجا بخواهیم در آن جای گیریم. پس خاطرت آسوده و چشمت روشن باد و خداوند ستمگران را کیفر خواهد داد. آیا پس از این (وقایع عاشورا)، خواری دیگری می‌خواهی؟ به سرزمینی امن کوچ کن». سپس زنان بنی‌هاشم گرد او جمع شدند و با او به نرمی و ملاطفت سخن گفتند و به او تسلی دادند.

… پس عمرو بن سعید برای او و هر یک از زنان بنی‌هاشم که می‌خواستند همراهش سفر کنند، وسایل سفر به مصر را فراهم کرد. آنان چند روز مانده به پایان ماه رجب وارد مصر شدند. … از حسن بن حسن نقل شده است که گفت: هنگامی که عمه‌ام زینب از مدینه خارج شد، شماری از زنان بنی‌هاشم نیز همراه او خارج شدند؛ از جمله فاطمه، دخترِ عمویم حسین، و خواهرش سکینه.

… هنگامی که زینب پس از مصیبت کربلا به مصر وارد شد، مَسْلَمه بن مخلّد، عبدالله بن حارث و ابوعمیره مزنی به استقبال او آمدند. مسلمه به او تسلیت گفت و گریست؛ زینب نیز گریست و حاضران هم گریستند. سپس زینب گفت: «این همان چیزی است که خدای رحمان وعده داده بود و رسولان راست گفتند». [یس: ۵۲] آنگاه مسلمه او را به خانۀ خود در «حمراء» برد و زینب یازده ماه و پانزده روز در آنجا اقامت داشت.

رقیه دختر عقبه بن نافع فهری می‌گوید: زینب دختر علی، عصر روز یکشنبه، پانزدهم ماه رجب سال ۶۲ هجری وفات یافت. من در تشییع‌جنازه او حضور داشتم و او را در اتاق مخصوصش در خانۀ نوساز مسلمه، در «حمراء قصوی»، در نزدیکی باغ‌های عبدالله بن عبدالرحمن بن عوف زهری، به خاک سپردند.

منبع

میراث حدیث شیعه (اخبار الزینبات عُبیدلی)، ج۱۶، ص۴۳.