معرفی کتاب الامالی الخمیسیة یحیی شجری
فهرست مطالب
معرفی نویسنده
«ابو الحسین یحیی بن حسین بن اسماعیل شجری (۴۱۲-۴۷۹ یا ۴۹۹ ق)، از محدّثان قرن پنجم هجری و از سادات حسنی است. او را جانشین پدرش الموفّق حسین بن اسماعیل دانسته‌اند که پیشوای زیدیان در گرگان و دیلم بود، و ابن حجر وی را نیز زیدی‌مذهب خوانده است؛ امّا درج نام او در فهرست شیخ منتجب‌الدین رازی – که ویژۀ شرح‌حال عالمان امامی‌مذهب پس از شیخ طوسی تا زمان مؤلّف است – نشان می‌دهد که منتجب‌الدین، او را امامی‌مذهب یا دست‌کم زیدیِ مستبصر می‌داند. شیخ منتجب‌الدین در دو جا او را ثقه و حافظ خوانده و در یک جا وی را عالمی نسب‌شناس دانسته است…». (دانشنامه امام حسین علیه‌السلام ری‌شهری، ج ۱، ص۷۳)
معرفی کتاب
«یحیی بن حسین شجری در روزهای دوشنبه و پنجشنبه برای عدّه‌ای روایتْ املا می‌کرده که مجالس پنجشنبه او را در کتابی به نام الامالی الخَمِیسِیة گرد آوردند، و بعدها قاضی شمس‌الدین جعفر بن احمد و سپس قاضی محیی‌الدین محمّد بن احمد قُرَشی – که هر دو، خود از عالمان بودند – امالیِ او را مرتّب کردند و ترتیب کنونی کتاب حاصل کار محیی‌الدین قرشی است.
شجری احادیث را با سلسله سند کامل می‌آورد و حتّی گاه به زمان اخذ و تحمّل (دریافت) حدیث هم اشاره می‌کند و پس از او نیز این کتاب با سلسله سند، به دست عالمان رسید، و این در کنار شخصیت مؤلّف، موجب استقبال عالمان از کتاب او شد و آن را به‌عنوان یکی از کتب مقبول حدیث در آورد.
در امالی کنونی در جلد نخست، یک مجلس به فضایل کلّی اهل‌بیت علیهم‌السلام اختصاص دارد و فصلی نیز ویژۀ فضیلت امام حسین علیه‌السلام و مقتل و اخبار ایشان است، و در جلد دوم این مجموعه نیز فصلی مربوط به عاشورا و روزۀ آن است.
گفتنی است فصل مربوط به مقتل و اخبار امام حسین علیه‌السلام از مفصّل‌ترین فصول کتاب الامالی الخمیسیة است و شجری در آنجا افزون بر احادیث، برخی گزارش‌ها، حکایات و کرامت‌ها را نیز با همان شیوۀ معمول محدّثان، با ذکر اسناد آورده است». (دانشنامه امام حسین علیه‌السلام ری‌شهری، ج ۱، ص۷۳)
«قابل‌توجه آنکه این کتاب گاهی امالی الشجری نامیده شده است، ولی نباید با کتاب دیگری که آن هم امالی الشجریة نامیده می‌شود و به این نام معروف‌تر است، اشتباه شود. آن کتاب در موضوع ادبیات عرب و محصولِ املاهای ابوالسعادات هبة الله بن علی حسنی شجری (۴۵۰-۵۴۲ ق)، در ۸۴ مجلس است که تاکنون بارها (در حیدرآباد و بیروت) به چاپ رسیده است. همچنین تتمۀ آن نیز به کوشش حاتم صالح ضامن و با عنوان «ما لم ینشر من الأمالى الشجریة» در سال ۱۴۰۵ ق/۱۹۸۴م، در بیروت منتشر شده است». (فصلنامۀ علمی – تخصصی علوم حدیث، پاییز ۱۳۸۱، شماره ۲۵، موضوع: کتاب‌های حدیثی منتشر شده از زیدیه، نویسنده: سید علی موسوی‌نژاد، ص۱۸۲)
حجیّت کتاب
باید دقت داشت با مطالعۀ تمام کتاب مشخص شد که مطالب کذب زیادی در آن وجود و ما در سایت ان‌شاءالله فقط مباحث مرتبط با مقتلش که دلیلی بر کذبش نباشد نقل می‌کنیم.
چند نمونه:
- ج۱، ص۲۹۰، ح۱۰۰۴ حدیثی در فضیلت عمر بن خطاب نقل می‌کند.
- ج۱، ص۳۳۵، ح۱۱۸۴ از اعمال ابوبکر نقل می‌کند.
- ج۲، ص۳۰، ح۱۴۶۵ در حدیثی از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل می‌کند که شب قدر ۲۷ ماه رمضان است.
- ج۲، ص۶۰، ح۱۵۸۹ حدیثی از عمر نقل می‌کند که نشان از پذیرش حدیث توسط نویسنده دارد.
- ج۲، ص۱۱۲ بابی باز کرده در مورد ثواب و استحباب روزۀ روز عاشورا، و همچنین توسیع و خوب‌گرفتن بر اهل خانه!
- ج۲، ص۱۲۰، ح۱۸۲۲ حدیث دروغی که عمار درباره‌اش گریه می‌کرد، نقل می‌کند.
- ج۲، ص۱۳۹ احادیثی را نقل می‌کند که دلالت دارد شب قدر همان شب نیمه شعبان است و مرگ‌ومیر انسان‌ها در این شب رقم می‌خورد.
- ج۲، ص۴۱۴، ح ۲۹۴۵ و ۲۹۴۶ حدیثی نقل می‌کند که مادر پیامبر صلی الله – علیه و آله و علیها – اهل ایمان نیست!
چاپ کتاب
«چاپ نخست الأمالی الخَمیسیه در سال ۱۳۷۶ق، در دو جلد به‌وسیلۀ مطبعة الفجالة در قاهره، به کوشش جعفر محمد مصطفی، ولی بدون تحقیق مطلوب منتشر و بارها تصویر آن در بیروت تجدید چاپ شده است. این کتاب در سال گذشته (۱۴۲۲ق/۲۰۰۱م) به کوشش محمدحسن محمدحسن اسماعیل به‌وسیلۀ دارالکتب العلمیة در بیروت در دو جلد منتشر شده است». (فصلنامهٔ علمی – تخصصی علوم حدیث، پاییز ۱۳۸۱، شماره ۲۵، موضوع: کتاب‌های حدیثی منتشر شده از زیدیه، نویسنده: سید علی موسوی‌نژاد، ص۱۸۲)
البته باید دقت داشت مصحّح کتابِ چاپ بیروت، ضدّیت خاصی با تشیع دارد که نمونه‌های آن ان‌شاءالله ذکر می‌شود:
- ج۱، ص۱۷۴ در پاورقی اعتقاد به تشیع را غلو می‌داند.
- ج۱، ص۱۷۶ و ۱۷۷ وقتی مصنّف چند حدیث در فضائل امیرالمؤمنین علیه‌السلام می‌گوید، مصحّح جهت ردّ آن‌ها می‌گوید سندهایشان منکر است.
- مصحّح در احادیث فضائل اهل‌بیت علیهم‌السلام، اکثراً می‌گوید سند ضعیف است و در ج۱، ص ۲۰۲ و ۲۰۵ حدیث تشبیه اهل‌بیت علیهم‌السلام به کشتی نوح علیه‌السلام را دروغ عنوان می‌کند.
توضیحات
- مصنف در ج۱، ص۲۲۴، ۸۰۷ نام شهدای کربلا را ذکر می‌کند.
- برای دانلود چاپ بیروت به کانال‌های فضای مجازی مراجعه کنید و درصورتی‌که در کانال نیافتید، به ادمین پیام دهید.
- برای مطالعۀ رایگان کتاب در سایت نورلایب اینجا را کلیک کنید.
- ان‌شاءالله مطالبی که در سایت از این کتاب نقل می‌شود، براساس چاپ بیروت است.
- مطالب منتخب کتاب را با کلیک اینجا پیدا کنید ان‌شاءالله.
نظرات