معرفی مقتل تظلم الزهرا علیها السلام
فهرست
معرفی نویسنده
همان‌طور که در مقدمۀ مصحّح کتاب ص۵ آمده، متأسفانه از تاریخ ولادت، وفات و زندگی‌نامۀ نویسنده اطلاعی در دسترس نیست، به‌جز اینکه نام او ملا رضی قزوینی و حداقل تا سال ۱۱۳۴ قمری زنده بوده است.
معرفی کتاب
«تَظَلُّمُ الزّهراء من اِهْراق دِماء آلِ العَباء» کتابی به زبان عربی در فضائل، مناقب، مصائب و شهادت امام حسین علیه‌السلام و فضیلت گریستن بر خاندان رسالت و آداب سوگواری در ایام تاسوعا و عاشورا. (مطالعۀ بیشتر در ویکی‌شیعه)
این کتاب در واقع شرح لهوف است و مصنّف در جای‌جای کتاب هدفش را این‌گونه توضیح می‌دهد:
- ص۱۶ می‌گوید برای گریه و عزاداری بر آل‌الله علیهم‌السلام، کتاب‌های مقتل یا طولانی بودند یا کوتاه، کوتاه مثل لهوف و بلند مثل بحار، و من خواستم کتابی متوسط باشد.
- در انتهای ص۱۸ اشاره می‌کند که قصدش این بود که این کتاب مانند شرحی بر لهوف باشد، در نتیجه سه مسلک مانند لهوف آورده.
- ص۳۵۸ می‌گوید مطالب ما که مانند شرح لهوف بود تمام شد، ولی از اینجا چند مطلب دیگر را از باب تکمیل می‌گویم.
- در انتهای کتاب در ص۵۴۷ می‌گوید که ابتدا بعضی مطالب را که شرح لهوف بودند جمع کردم و بعداً به نسخۀ بحارالانوار و المنتخب طریحی رسیدم و مطالب خوبشان را اضافه کردم.
چند نکته:
- نویسنده در ابتدای هر مطلب منابع آن را ذکر می‌کند و اکثراً از منتخب طریحی، لهوف، بحارالانوار و مثیرالاحزان نقل می‌کند و بعضی کتب هم مثل «مسند البتول الزهرا علیهاالسلام» فعلاً در دسترس ما نیستند؛ البته در اندک مواردی به‌صورت «رُوِيَ» و «حُكِيَ» بدون ذکر منبع مطالبی را نقل کرده است. در ص۱۷ منابع کتاب را ذکر می‌کند.
- در انتهای خیلی از پاورقی‌ها «منه» نوشته شده و ظاهراً حاشیۀ مؤلّف است، ولی در مقدمۀ مصحّح به این نکته اشاره نشده است.
- ص۳۴۸ حدود دو صفحه با زبان حال و قلم زیبا روضه‌خوانی می‌کند.
نظرات
- ص۲۳۸ اشاره می‌کند چون داستان عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام فقط در المنتخب طریحی آمده و علامه مجلسی هم آن را نپذیرفته و طریحی هم فقط گفته «نُقِلَ»، آن را ذکر نمی‌کند.
- در ص۲۵۲ بعد از نقل منتخب طریحی که در عاشورا ده هزار نفر از دشمن کشته شدند، می‌گوید: «و هذا و إن كان بعيداً، لكن يؤيّده ما نقل أنّ بعد وقعة كربلاء نسي الناس مقاتل أمير المؤمنين عليه السلام، و يذكرون جلادة الحسين عليه السلام، و مقتله في هذا اليوم؛ این مطلب هرچند بعید است، اما این مطلب به‌وسیلۀ این نقل تأیید می‌شود که بعد از واقعۀ کربلا مردم مبارزه‌های امیرالمؤمنین علیه‌السلام را فراموش کردند و قدرت و مبارزۀ امام حسین علیه‌السلام در عاشورا را ذکر می‌کردند».
- ص۲۹۰ می‌گوید امام سجاد علیه‌السلام بزرگ‌تر از حضرت علی‌اکبر علیه‌السلام است.
- ص۳۴۱ در مورد اینکه در روز اربعین چه اتفاقی افتاده، نظراتی نقل می‌کند و می‌گوید چه سر مبارک در این روز به جسد شریف رسیده باشد یا اهل حرم آمده باشند، وظیفۀ ما تسلیم روایات بودن است و اینکه در این روز زیارت انجام بدهیم.
- ص۴۶۲: «الروايات علی كون زيارته عليه السلام بل زيارة الأئمة عليهم السلام بأجمعهم فرضاً و حتماً متظافرةٌ، و ممّن صرح به محمّد بن قولويه في الكامل، و الاجماع علی عدم فرضها غير محقّق؛ روایات زیادی بر وجوب زیارت امام حسین علیه‌السلام، بلکه ائمه علیهم‌السلام وجود دارد و محمد بن قولویه در کامل‌الزیارت به این مطلب تصریح کرده و بر عدم وجوب زیارت اجماعی ثابت نیست».
چاپ و نسخ خطی
کتب خطی مؤلّف در فنخا ج۳۶، ص۳۶۲ و نسخ خطی این کتاب ج۸، ص۳۴۶ آمده. در ج۸، ص۳۴۸ ترجمه‌ای ذکر کرده که ظاهراً ترجمۀ این کتاب است.
این کتاب توسط انتشارات الشریف الرضی به تصحیح مهدی رجایی به‌صورت کامل و براساس دو نسخۀ خطی چاپ شده است. در مقدمۀ مصحّح مطلب جالبی از مصنّف و دو نسخۀ خطی آمده است. ان‌شاءالله آنچه در این مطلب و سایت نقل می‌شود، براساس این چاپ است.
توضیحات
تصحیح مهدی رجایی را در نورلایب ببینید. چاپ‌های دیگر کتاب را اینجا ببینید.
مطالب منتخب کتاب را با کلیک اینجا پیدا کنید ان‌شاءالله.
نظرات