معرفی کتاب طریق البکاء
فهرست
معرفی نویسنده
ملّا محمدحسین متخلّص به «گریان»، فرزند «ملا عبدالله شهرابی اردستانی»، واعظ صالح و ادیب شاعر، از نویسندگان زبردست و شعرای عالی‌قدر و وعّاظ محترم بوده. محل تولد او در روستای شهراب، یکی از روستاهای شهرستان اردستان در استان اصفهان است. ظاهراً تاریخ تولد او در حدود سال ۱۲۴۰ قمری باید باشد و سرانجام در سال ۱۳۱۰ قمری به بیماری وبا در تهران وفات یافت و از محل دفن او اطلاعی در دست نیست. (مطالعۀ بیشتر در مقدمۀ چاپ نشر وحدت‌بخش و طوبای محبت)
معرفی کتاب
«مؤلّف در مقدمه بعد از مدح ناصرالدین‌شاه قاجار عنوان می‌کند که بعد از تألیف کتاب‌های انوار المجالس، تذکرة الحال، صومیه، حمله مختاریه فی اخذ ثاریه، و عشرت النساء، اقدام به نگارش اثر حاضر نموده است. او این کتاب را ذکر مصائب، خصوصاً سیدالشهداء علیه‌السلام اختصاص داده و آن را در شصت مجلس (به تعداد ایام محرم و صفر) تنظیم نموده است. او در مقدمه عنوان نموده که در این کتاب از درج اشعار خود صرف‌نظر نموده و در هر مجلس به مناسبت به ذکر اشعاری از متقدمین و شعرای معاصر با ذکر نام شاعر پرداخته است». (میراث مشترک ایران و هند، صدرایی خویی، ج۳، ص۳۷۲)
چند نکته:
- اکثر مطالب این کتاب در واقع بیان داستان انبیا علیهم‌السلام و گریز به مصیبت امام حسین علیه‌السلام است.
- مطلب مجلس ۳۴ در مورد هاروت و ماروت با روایات شیعه سازگاری ندارد و همان داستان گناه این دو فرشته را نقل می‌کند.
- در مجلس ۴۲ داستان دروغین حضرت داود علیه‌السلام و آن زن را نقل می‌کند.
- ص۱۴۷ از پدر خودش شعری نقل می‌کند.
- ص ۵۱، ۶۱، ۶۷، ۱۱۸ و ۱۴۳ اشاره به سکینۀ سه‌ساله شده است، حال یا از نظر ایشان حضرت سکینه علیهاالسلام سه‌ساله بودند یا اینکه نام دیگر حضرت رقیه علیهاالسلام سکینه بوده است. . البته در صفحۀ ۵۱۵ از دختر دو یا سه سالۀ امام حسین به اسم «رقیه» علیهماالسلام یاد می‌کند.
- در ص ۱۶۳ و ۱۶۶ به کتاب انوارالمجالس خود اشاره می‌کند.
- ص ۱۷۰ از کتاب «تذکرة الحال» خودش و ۳۵ هزار بیت بودنش نام برده. علی‌الظاهر این کتاب به‌خاطر فشار زندگی نوشته شده است؛ زیرا کتاب را این‌گونه معرفی می‌کند: «… این حقیر کتابی تألیف کردم از گرفتاری، سی و پنج هزار بیت، موسوم به «تذکرة الحال» هر که خواهد ببیند در طلب آن باشد».
- در چند جای کتاب (از جمله ص ۱۲۲، ۱۸۲ و ۱۹۷) به‌گونه‌ای از ابومخنف مطلب نقل می‌کند که در کربلا بوده است.
- در ص ۱۰۱ و ۱۳۷ به کتاب دیگر خود به نام «حملۀ مختاریه» اشاره کرده است.
چاپ کتاب
در فنخا، ج۳۶، ص۴۷۸ سه کتاب خطی برای مؤلّف معرفی شده، ولی نسخه‌ای برای این کتاب ذکر نشده است.
از این کتاب سه چاپ را بررسی کردیم:
- کتاب‌فروشی اسلامیه: این کتاب هیچ‌گونه فهرست، پاورقی و مقدمه‌ای ندارد و معلوم نیست که متن را از چه نسخه‌ای گرفته است. آنچه در این مطلب از کتاب نقل شده، براساس صفحه‌های این چاپ است.
- نشر وحدت‌بخش:
- به تصحیح محمدباقر فخّار که در تاریخ ۳ آبان ۱۳۹۱ شمسی کار تصحیح را تمام کرده است.
- این چاپ دارای عنوان‌بندی، فهرست، مقدمه و پاورقی است و متن آن شباهت بسیاری به چاپ اسلامیه دارد.
- در مقدمه ذکر نشده که متن را از چه نسخه‌ای گرفتند و فقط اشاره کرده: «تهیۀ نسخه‌های متعدد از کتاب جهت تصحیح علمی متن».
- نشر طوبای محبت:
- به تصحیح حامد فدوی اردستانی که در تاریخ ۱۵ ماه رمضان ۱۴۴۲ قمری تمام کرده است.
- این چاپ هم دارای عنوان‌بندی، فهرست، مقدمه و پاورقی‌های بیشتری نسبت به چاپ وحدت‌بخش است، اما متن آن تفاوت‌های بسیاری با دو چاپ قبلی دارد که با اندک بررسی مشخص می‌شود، مثلاً در مجلس اول در آن دو چاپ حدیثی از امام باقر علیه‌السلام نقل شده، ولی در چاپ طوبای محبت نیست.
- طبق نقل مصحّح از نسخۀ خطی میرزا حسین ناسخ در سال ۱۳۴۴ قمری که از روی نسخه‌ای به خط مؤلّف استنساخ شده، این کتاب را تصحیح کرده.
توضیحات
برای دیدن چاپ اسلامیه در نورلایب اینجا را کلیک کنید.
برای دانلود فهرست مطالب، مقدمۀ مصحّح، و چند صفحه از کتاب هر سه چاپ به کانال‌های فضای مجازی مراجعه کنید و درصورتی‌که در کانال نیافتید، به ادمین پیام دهید.
مطالب منتخب کتاب را با کلیک اینجا پیدا کنید ان‌شاءالله.
نظرات