فهرست

• چند نکته
• علمای موافق
• علمای مخالف
• علمای توقف‌کننده

چند نکته

• این قسمت ان‌شاءالله در درازمدت به‌روزرسانی می‌شود و نظرات علمای دیگر هم اضافه می‌شود.
• مراد از علمای موافق دو دسته هستند: ۱- جریان عروسی را نقل کرده و رد نکرده باشند (واضح است که صرف نقل‌کردن و ردنکردن آن دلیلی بر پذیرش این مسئله است). ۲- داستان را نقل نکردند، اما موافقتشان را با این داستان اعلام کردند.
• مراد از علمای توقف‌کننده کسانی هستند که نسبت به پذیرش یا رد این مسئله توقف کردند و نظری ندادند، یا اگر در مورد عروسی سخنی گفته باشند، نظر نهایی را بیان نکردند.
• باید دقت داشت اینکه گفته می‌شود «عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام»، حالتی مانند عروسی در این زمان نبوده تا کسانی بخواهند اشکال کنند در شرایط جنگی روز عاشورا چگونه عروسی صورت گرفته است؛ بلکه مراد عقدخواندن است. (برای دیدن جریان عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام اینجا را کلیک کنید)

علمای موافق

1. ملاحسین واعظ کاشفی (متوفی۹۱۰ق) داستان وصیّت امام حسن علیه‌السلام به ازدواج حضرت قاسم علیه‌السلام، و عروسی او در کربلا را نقل می‌کند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
2. فخرالدّین بن محمدعلی طُریحی (۹۷۹-۱۰۸۵ یا ۱۰۸۷ق) جریان عروسی در کربلا را نقل می‌کند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
3. سید ضامن بْن شَدْقَم حسینی مَدَنی (زنده تا ۱۰۹۰ قمری) جریان عروسی در کربلا را نقل می‌کند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
4. سید هاشم بن سلیمان بحرانی (حدود ۱۰۵۰ق-۱۱۰۷ق یا ۱۱۰۹ق) جریان عروسی در کربلا را از المنتخب طریحی در مدینة المعاجز نقل می‌کند.
5. اسماعیل بن علی قزوینی (زنده در ۱۱۹۰ قمری) متنی از کتب ادیان گذشته نقل می‌کند که دلالت بر عروسی دارد. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
6. محمدمهدی نراقی (متوفی ۱۲۰۹ق) در کتاب محرق القلوب، ص۴۱۰ می‌گوید: «مخفی نماند که از جمله قضایای کربلا که باعث اندوه دل‌ها و سوزش جان‌ها است واقعۀ شهادت قاسم بن حسن است، و علمای ما رضوان الله علیهم کیفیت قصۀ او را به طرق مختلفه نقل کرده‌اند: بعضی حکایات دامادی او را ذکر نموده‌اند، و بعضی آن را نقل ننموده‌اند و در صحت آن تأمل دارند. چون که فقیر این حکایت را در بعضی کتب ملاحظه نمودم که اعتبار آن کتب به وجوهی چند در نزد فقیر به صحت پیوسته، لهذا با حکایت دامادی او به نهجی که اظهر و اوضح است در اینجا ایراد می‌نمایم و کیفیت آن بدین نهج است که…». بعد داستان را مانند روضة الشهداء و منتخب طریحی نقل می‌کند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
7. محمدهادی بن محمدمهدی (زنده در سال ۱۲۳۰ قمری) در کتاب ذریعة البکاء (نسخۀ مرکز احیاء میراث اسلامی به شمارۀ ۷۰۲۷)، برگ ۱۱۳ سمت چپ در مجلس ۳۶ جریان عروسی را نقل کرده است.
8. محمدعلی بن موسی نجفی کاظمی (زنده در ۱۲۵۵ قمری) در کتاب حزن المؤمنین، ص۳۱۲ می‌گوید هرچند علامۀ مجلسی عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام را نگفته، اما با استناد به شیخ طریحی، کاشفی و صاحب ریاض الشهادة جریان را نقل می‌کند.
9. محمد بن سلیمان تُنِکابُنی (۱۲۳۴ یا ۱۲۳۵ – ۱۳۰۲ق) در کتاب اکلیل المصائب، ص۶۵ جریان عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام را از کتاب یهودی تازه مسلمان شده و ص۵۲۷ از منتخب طریحی نقل می‌کند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
10. ملّا محمدحسین شهرابی اردستانی (۱۲۴۰ – ۱۳۱۰ قمری) در کتاب طریق البکاء، مجلس ۴۴ و ۵۱ جریان عروسی را نقل می‌کند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
11. ملا محمدباقر فشارکی (۱۲۴۲ – ۱۳۱۴ق) در کتاب عنوان الکلام، ص ۳۰۳ جریان وصیت امام حسن علیه‌السلام بر ازدواج را نقل نموده و در ص ۱۹۴ به وجود چنین عروسی اذعان کردند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
12. حسین بن عبدالرزاق تبریزی (زنده تا ۱۲۸۰ قمری) در کتاب وسیلة الفردوس، ص۲۵۸، مجلس۱۲ را به‌صورت کامل در بیان عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام نوشته است.
13. محمدحسین غروی اصفهانی، مشهور به کمپانی (۱۲۹۶-۱۳۶۱ق) در اشعارشان به این جریان اشاره کردند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
14. محمدمهدی حائری مازندرانی (۱۳۰۲-۱۳۸۵ق) در کتاب معالی السبطین، ج۱، ص۴۵۷ وقتی عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام را می‌خواهد نقل کند، مقداری مقدمه می‌چیند و بعد می‌گوید که چون شیخ طریحی نقل کرده، دوست داشتم نقل بکنم؛ زیرا به گمانم این داستان صحیح است. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
15. ابوالحسن شعرانی معروف به علامه شعرانی (۱۳۲۰-۱۳۹۳ق/۱۲۸۱-۱۳۵۲ش) به اشکالات وارده بر عروسی جواب می‌دهند.

علمای مخالف

1. علامۀ مجلسی (۱۰۳۷ – ۱۱۱۰ق) در جلاءالعیون (نشر سرور)، ص۶۷۶: «قصّۀ دامادی او در کتب معتبره به نظر فقیر نرسیده است».
2. محدث نوری (۱۲۵۴-۱۳۲۰ق) در کتاب لؤلؤ و مرجان (نشر امیرکبیر)، ص۱۸۶ رد می‌کند.
3. میرزا محمد ارباب قمی (۱۲۷۳-۱۳۴۱ق) در کتاب الاربعین الحسینیة (نشر اسوه)، انتهای حدیث ۱۴ جریان را تکذیب می‌کند.
4. محمدباقر قائنی مجتهد بیرجَندی (۱۲۷۶-۱۳۵۲ق) در کتاب الکرامات الحسینیة (نسخۀ کتابخانۀ ملی)، ص ۶۰ و ۱۱۴ pdf عروسی را دروغ می‌شمارد.
5. شیخ عباس قمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ق) در منتهی الآمال (کتاب‌فروشی اسلامیه)، ج۱، ص۴۷۳ متنی را از کتاب الاربعین الحسینیة میرزا محمد ارباب قمی نقل می‌کند که در آن عروسی را تکذیب نموده. واضح است که نقل این مطلب نشان از پذیرش شیخ عباس دارد.
6. سید علی هاشمی نجفی (۱۳۲۶ – ۱۳۹۶ق) در کتاب ثمرات الاعواد، ج۱، ص۲۴۰ ازدواج حضرت قاسم علیه‌السلام را نمی‌پذیرد.
7. شهید مطهری (۱۲۹۸ -۱۳۵۸ش) در حماسه حسینی (نشر صدرا)، ج۱، ص۶۹.
8. آیت‌الله ری‌شهری (۱۳۲۵-۱۴۰۱ش) در دانشنامه امام حسین علیه‌السلام، ج۹، ص۳۶۵.

علمای توقف‌کننده

1. ملا رضی قزوینی (زنده در ۱۱۳۴ قمری) در کتاب تظلم الزهرا علیهاالسلام، ص۲۳۸ اشاره می‌کند چون داستان عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام فقط در المنتخب طریحی آمده و علامه مجلسی هم آن را نپذیرفته و طریحی هم فقط گفته «نُقِلَ»، آن را ذکر نمی‌کند. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
2. محمدهاشم کاشانی (زنده در ۱۲۴۰ قمری) در کتاب ریاض الاحزان، نسخۀ مسجد اعظم، سمت چپ برگ۱۱۳ جریان وصیت امام حسن علیه‌السلام در هنگام شهادت به عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام را نقل می‌کند.
   • البته در سمت چپ برگ۱۸۷ می‌گوید: «آنچه علامه مجلسی اعلی الله مقامه در کتاب جلاء العیون ایراد فرموده این است که: «قصۀ دامادی قاسم در کتب معتبره به نظر من نرسیده است». بنابرآن، مؤلّف این رساله، مستغرق بحار معاصی و مأثم، بندۀ حقیر، محمدهاشم، نیز این قضیۀ هایله [=شهادت حضرت قاسم علیه‌السلام] را به‌نحوی‌که آن عالم ربانی ذکر نموده‌اند، ایراد می‌نماید. بلی عقلاً با آن عزا و ماتم که در کربلا به جهت عترت طاهرۀ امامِ اُمَم برپا بود، عروسی‌نمودن بسیار بعید می‌نماید؛ العهدة علی الروات. بلی این‌قدر در کتب معتبره مذکور است که در وقت شهادتِ جناب امام حسن مجتبی علیه التحیة و الثناء آن حضرت، جناب سیدالشهدا را طلب فرموده و وصیت چند با برادر خود نموده، یکی از جملۀ وصایا این بود که دست قاسم را به دست برادر مهربان خود داد و فرمود: «ای برادر عزیز، قاسم را به تو سپردم و فاطمۀ صبیۀ مرضیۀ تو را نامزد او نمودم»، و جناب سیدالشهداء نیز قبول وصیت برادر نموده. و العلم عندالله».
   • در سمت چپ برگ۲۴۲ یکی از اسرای حاضر در شام را این‌گونه معرفی می‌کند: «ام‌اسحاق مادر فاطمه، عروس قاسم نوجوان ناکام». ظاهراً ایشان را باید جزء توقف‌کنندگان حساب کرد.
   • برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.
3. ملا حبیب‌الله کاشانی (۱۲۶۲-۱۳۴۰ق) در کتاب تذکرة الشهدا، ج۱، ص۴۱۳ عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام را نقل می‌کند، و در ص۴۴۱ می‌گوید: «و امّا تزویج امام حسین دختر خود را به قاسم، پس محل اختلاف است و در اکثر کتب و روایات به‌هیچ‌وجه اشاره به آن نشده؛ ولکن طریحی و صاحب «روضة الشّھدا»، و جمعی دیگر متعرّض شده‌اند. پس بعضی گفته‌اند که: آن دختر، فاطمه نام داشت. و بعضی گفته‌اند که: او زبیده بود. و بعضی هر دو را یکی دانسته‌اند. و بعضی گفته‌اند که: میان آن دو، عروسی اتفاق نیفتاد؛ بلکه همان عقد جاری شد و بعضی را گمان آن است که عروسی و زفاف اتفاق افتاد». ظاهراً ایشان را هم جزء توقف‌کنندگان باید حساب کرد. برای دیدن توضیحات کتاب اینجا را کلیک کنید.